نشست تخصصی پیامک و زبان فارسی

به همّت نشریۀ انشا و نویسندگی و با حمایت دبیرخانۀ شورای فرهنگ عمومی، با حضور جمعی از صاحب‌نظران حوزۀ زبان و ادبیات فارسی و نیز ارتباطات و فنّاوری‌های نوین، در اندیشگاه کتابخانۀ ملی برگزار شد.

    در ابتدای این جلسه دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادب فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، در موضوع «پیامک‌نویسی، آسیب‌ها و راهکارها» سخنرانی کرد و گفت: امروز ابزار انتقال پیامک تنها تلفن همراه نیست، بلکه شبکه‌های اجتماعی نقش مهمی در این نقل و انتقال دارند. به‌هرحال باید پیامک را به‌عنوان یک واقعیت اجتماعی پذیرفت و ضمن برطرف کردن آسیب‌های این حوزه به بهبود وضعیت پیامک‌نویسی کمک کرد.
    وی در ادامه افزود: زبان پیامک‌های جوانان گفتمان خاص خود را دارد؛ پیامک‌ها به دو نوع نوشته می‌شوند: زبان معیار و زبان غیر معیار و ما نگران پیامک‌های دستۀ دوم هستیم.
    وی با بیان اینکه اولین پیامک در ایران در سال 1373 ارسال شده و پیامک‌نویسی در حال حاضر بیستمین سال عمر خود را در ایران سپری می‌کند، اظهار کرد: نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد که تنها 2 درصد پیامک‌ها در ایران به طور صد درصد به زبان انگلیسی نوشته می‌شود. همچنین محتوای 29 درصد پیامک‌ها در ایران طنز است و بیشتر هم از سوی پسران ارسال می‌شود.
    دکتر ذوالفقاری با اشاره به راهکارهای کاهش تهدیدها در این عرصه و جلوگیری از ورود زبان پیامکی به نگارش رسمی گفت: باید استانداردسازی و تدوین اصول نگارش پیامک‌نویسی، آموزش درست‌نویسی در پیامک‌نگاری، زمینه‌سازی برای کاربرد درست خط فارسی در فضای مجازی صورت پذیرد .
    در ادامه دکتر محمدرضا سنگری، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی در سخنرانی خود در موضوع «پیامک گونه‌ای انشا است»، گفت: معمولاً ما بعد از ورود پدیده‌های جدید و به‌ویژه فناوری‌های نوین به جامعه، دچار یک هراس بزرگ می‌شویم. در خصوص پیامک‌ها باید گفت که آن‌ها انشا را به میان مردم آورده‌‌اند و اگر آن‌ها را از منظر ادبی بررسی کنیم، در خواهیم یافت که امروز شاهد یک ادبیات فراگیر در جامعه هستیم.
    وی با بیان اینکه پیامک‌ها شاخه‌های گوناگونی دارند و در حال رقم زدن یک خط تازه هستند افزود: پیامک‌ها همچنین ساخت‌های تازه و ادبیات تازه‌ای را با خود می‌آورند. آن‌ها گاهی اوقات تلفیقی هستند از شعر و نثر و گاهی اوقات نظام زبانی را به هم می‌ریزند؛ بااین‌حال باید اذعان کرد که تفکرآمیخته‌‌ترین انشاها در پیامک‌ها متبلور می‌شود.
    سنگری گفت: پیامک‌ها به‌صورت کوتاه و تأثیرگذار بودن، به‌سرعت به حافظه سپرده می‌شوند؛ همچنین فهم طنز در پیامک‌ها بسیار زیاد است و البته سهم شعر هم کمتر از نثر نیست.
    به گفتۀ این عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، پیامک‌ها در حال حاضر در حال تقویت زبان فارسی هستند و لذا می‌توانند ابزار مناسبی برای تبیین و تحلیل روان‌شناسانه و جامعه‌شناسانۀ نسل جوان امروز باشند.
    حسن قریبی، مدیر روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «تولید و توزیع آثار ادبی در شبکه‌های اجتماعی»، با مقایسۀ عصر جدید با اتفاقی که در سبک هندی افتاد و ادبیات از دربار به میان مردم راه یافت، اظهار کرد: پدیدۀ پیامک، شعر را از کوچه و بازار به کف دست ما رسانده است. نکته‌های زیادی در این باره وجود دارد. یکی حذف نام خالق اثر است که به نوعی مرگ مؤلف به حساب می‌آید. گویا در پیامک فقط اثر و محتوا اعتبار دارد. عامه‌پسندی دیگر ویژگی این گسترش زبانی است. آیا خواص می‌توانند برای این نوع ادبیات پیشاهنگی کنند، یا باید به سلیقۀ انبوه مخاطب اکتفا کنند؟ البته سلیقۀ انبوه مردم الزاماً منفی نیست. زمانی هم شاهنامه جزو ادبیات عامه‌پسند بود که در قهوه‌خانه‌ها گسترش یافته بود. تنوع در پیامک‌ها می‌تواند فرصت نقد و ارزیابی ادبیات امروز را در اختیار محققان قرار دهد. مدتی است که تأییدها و لایک‌ها جایگزین نقد شده. ولی آیا این لایک‌ها به معنای خوب بودن یک اثر است؟ گاهی اوقات گرچه اشعار و نوشته‌ها لایک‌های مختلفی دارند ولی معیارهای مناسب و کافی منتقدان ادبی را کسب نکرده‌اند.
    وی در ادامه افزود: به نظر می‌رسد که پیامک هنوز ثبات خود را در میان مردم نیافته است. گرچه پیامک ادبی موجب گسترش ادبیات فارسی شد، ولی فرجام آن چگونه خواهد بود؟ آیا سطح شعر آن‌قدر پایین خواهد آمد تا با سلیقۀ عوام هماهنگ شود؟
    دکتر اکرامی‌فر، معاون سردبیر روزنامۀ جام‌جم، نیز در سخنرانی خود تحت عنوان «مبانی تئوری و نظری پیامک‌ها» شامل نظریه‌های اجتماعی، تعادل و خودافشاگری گفت: پیامک‌ها با توجه به کارکرد و فواید آن‌ها برای بشر، روزبه‌روز در حال گسترش‌اند و فقط فناوری انتقال این پیامک‌ها در حال تغییر است.
    وی همچنین با اشاره به نتایج تحقیقات کرامر در سال 1974 که مشخص نمود که زنان و مردان در حیطه‌های گفتاری با هم فرق دارند افزود: می‌توان از این موضوعات در تحلیل محتوای پیامک‌ها نیز استفاده کرد و از این طریق فرستندگان پیام‌ها را ارزیابی و تقسیم‌بندی نمود.
    دکتر اکرامی در ادامه افزود: می‌توان فرآیند ارسال تا دریافت پیامک را با توجه به نظریه های ارتباطی و روان‌شناسی و جامعه‌شناسی ارزیابی کرد.
    در ادامۀ این نشست مهدی صالحی، مؤسس گروه ویراستاران حرفه‌ای پارس، به بررسی زبان پیامک‌های تبلیغاتی پرداخت و گفت: کلیشه‌ای بودن، تکرار، طولانی بودن، نویسه‌های ناسالم و عدم سطربندی مناسب، باعث می‌شود که مخاطبان ارتباط صحیحی با این نوشته‌ها برقرار نکنند.
    وی با بیان اینکه با خلاصه کردن پیامک‌های تبلیغاتی می‌توان تأثیر مثبت‌تری بر روی مخاطبان گذاشت افزود: رعایت این نکات با کوتاه شدن مؤثر پیامک‌ها باعث صرفه‌جویی مالی برای ارسال‌کنندگان تبلیغات پیامکی می‌شود .
    دکتر علی‌اصغر ارجی، استاد دانشگاه، با اشاره به ظرفیت‌های تازه در پدیدۀ پیامک گفت: با توجه به اینکه در فضای پیامکی با یک ساختار یکدست و متعارف روبه‌رو نیستیم و حتی سادگی و پیش‌پاافتادگی متن‌ها و استفاده از هزل و هجو باعث شده است که به ارزش ادبی پیامک‌ها خدشه وارد شود، گفتمان و تولیدات ذوقی و ادبی‌ای که در این فضا به وجود آمده بسیار شگفت‌انگیز است .
    وی افزود: هر فرد نام‌آشنا و ناشناخته‌ای به چرخۀ آفریدن در فضای پیامک دست به تجربه زده است؛ بنابرین شایسته است که فرایند گذار پیامک‌ها از زبان ارجاعی به زبان ادبی و برجستگی‌شان را در مقوله‌های هنجارگریزی و قاعده‌افزایی سنجید.
    دکتر منیرالسّادات هژبر، استاد دانشگاه، دیگر سخنران این نشست بود که در سخنان خود، با اشاره به حفظ زبان فارسی در سده‌های گذشته، در خصوص تهدیدها و فرصت‌های پیامک برای زبان فارسی گفت: با توجه به استفادۀ 10میلیون کاربر از خدمات پیام کوتاه و با این گسترۀ عظیم، اگر زبان و فرهنگ و ادبیات و حتی خط فارسی که وسیلۀ مبادلۀ این محتواست مناسب نباشد، ما دچار آسیب خواهیم شد
/ 0 نظر / 17 بازدید